głębszy poziom zmiany

Wiem, że mierzysz się ze zmianami.

Są takie, które wskakują do codziennego repertuaru bez większych trudności.

Są też takie, które się temu opierają.

Chcę Ci dać fajne – moim zdaniem – narzędzie do pracy ze zmianą.

Ten trójkąt to poziomy neurologiczne Diltsa. Ich propozycję jako narzędzia coachingowego znalazłam w książce „Sztuka coachingu” Jenny Bird i Sarah Gornall i dobrze mi służy.

To użyteczne narzędzie analityczne, które może pokazać, na jakim poziomie w danym momencie funkcjonujesz w określonym temacie. Może się okazać, że chęć wprowadzania zmiany – nawet największa! – będzie nieskuteczna, jeśli nie uwzględnisz miejsca, z którego startujesz.

Zacznijmy od przykładu.

Może jak ja uwielbiasz słodycze. Musiałam przejść długą drogę, zanim rzuciłam słodycze, a ze słodyczowych grzeszków została mi już tylko czekolada minimum 85% kakao. Czego właściwie nie uważam już za grzeszek.

Jak byłam nastolatką – i to odchudzającą się nastolatką – to potrafiłam przeliczyć swoje dzienne zapotrzebowanie kaloryczne i w całości przeznaczyć je na słodycze. Danego dnia jadłam tylko lody i batoniki. Jak zdrowo!

Dziś spotykam się z osobami, które w ramach zmian na zdrowszy tryb życia chciałyby z dnia na dzień rzucić lub chociaż zredukować ilość słodyczy. I ja to rozumiem J

Pojawiają się plany: noworoczny najlepiej, ale i poniedziałek wchodzi, pierwszy dzień po świętach, wiosna, 14 dni do urlopu. Całe siły idą na dwa najniższe poziomy piramidy – środowisko, czyli na przykład czystki w słodyczowych szafkach i zachowania – najczęściej sprowadzone do decyzji: nie będę jeść słodyczy.

Ile frustracji, stresu i nerwów! Nagła i nieprzygotowana zmiana to czasem sukces, ale zazwyczaj krótkotrwały i okupiony dużymi kosztami.

Skuteczna i długotrwała zmiana wymaga najczęściej zajęcia się także głębszymi warstwami postawy, czyli górą piramidy.

Zmiany na wyższym poziomie piramidy są głębsze i trwalsze. Częściej dotykają prawdziwej przyczyny problemu. Działania na niższych poziomach mogą być bardziej jak łagodzenie objawów. Mogą też stanowić strategię stopniowego wchodzenie w zmianę – byleby małe kroki były podejmowane jako świadoma opcja wprowadzania zmiany od łatwiejszego do trudniejszego.

 

~~~

Zobaczmy, jak słodyczowy przykład może wyglądać na naszej piramidzie.

 

  • Żyję po to, żeby doznawać przyjemności (duchowość)
  • Jestem miłośnikiem słodkości (tożsamość)
  • Gdy pracuję w skupieniu potrzebuję czekolady (przekonania i wartości)
  • Umiem rozpoznać zawartość kakao w czekoladzie (możliwości i umiejętności)
  • Zawsze po posiłku zjadam coś słodkiego (zachowania)
  • Gdy jestem w kawiarni, mam ochotę wypróbować nowy deser (środowisko)

                        

Poziomy w piramidzie są połączenie, a ich hierarchia nie jest niezmienna.

Identyfikacja aktualnego poziomu w danym temacie pomaga określić kolejne pożądane kroki. Jeśli na przykład jem słodycze przy każdej możliwej okazji to zajęcie się środowiskiem ma duży sens, a później mogę zastanowić się, jak lepiej kontrolować swoje zachowania. Jeśli jednak uważam, że jedzenie to sens mojego życia albo jedyna łatwo dostępna przyjemność to muszę zająć się kawałkami wartości i tożsamości, bo wyrzucenie cukierków z torebki będzie skuteczne tylko następnej wizyty w sklepie.

Wejście na wyższy poziom rozważań powinien pomóc ustalić, dlaczego jesteś (tkwisz) w danym miejscu i stanie umysłu, dlaczego zmiana jest taka trudna.

~~~

Na czym konkretnie może polegać praca rozwojowa?

  1. Określasz – obserwując siebie, robiąc notatki, pytając bliskich – na jakim poziomie aktualnie jesteś.
  2. Oceniasz, co możesz na tym poziomie zrobić, by wesprzeć siebie w zmianie.
  3. Zastanawiasz się, co – jakie pytania, działania, refleksje – może pomóc Ci pójść na poziom wyżej (na początku to po prostu myśli, a później też adekwatnego działania).
  4. Obserwujesz, co się dzieje: jakie myśli i emocje Ci towarzyszą, co daje Ci moc do przesuwania się w górę piramidy?

Poruszanie się miedzy poziomami pomaga wyjść z zamkniętych pętli „nie da się” „niemożliwe”, etc. oraz kolejnych heroicznych, a nieskutecznych prób „rzucania się” na zmianę. Pomaga także rozpoznać potencjał zmiany.

 

Może Ci się przyda <3